{"id":700,"date":"2023-05-19T09:00:00","date_gmt":"2023-05-19T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/?p=700"},"modified":"2023-05-20T18:07:18","modified_gmt":"2023-05-20T21:07:18","slug":"a-nosa-celebracion-do-dia-das-letras-galegas-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/gl\/a-nosa-celebracion-do-dia-das-letras-galegas-2023\/","title":{"rendered":"A nosa celebraci\u00f3n do D\u00eda das Letras Galegas 2023"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A continuaci\u00f3n compartimos un repaso do que foi a nosa celebraci\u00f3n do D\u00eda das Letras Galegas 2023, o pasado xoves 18 de maio \u00e1s 19:00 horas no Centro Ourens\u00e1n. Agradecemos a todos os que nos acompa\u00f1astes, e invit\u00e1mosvos a seguir participando nas nosas actividades.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Resumen de la celebraci\u00f3n del D\u00eda das Letras Galegas 2023\" width=\"720\" height=\"405\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/OQo6blVJfUw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\">V\u00eddeo resumo do acontecido o 18 de maio de 2023<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A celebraci\u00f3n comezou arredor das 19.20 horas, despois das palabras do noso presidente, Ismael Mart\u00ednez, cantaron os himnos nacionais do Uruguai, Espa\u00f1a e Galicia, e comezou a intervenci\u00f3n do noso vicepresidente, Jos\u00e9 Antonio Antelo, que pronunciou as seguintes palabras:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00abBoas noites a todos, agradecemos a todos a presenza. Sexan benvidos a esta data conmemorativa tan importante para a cultura galega e para A Casa de Galicia polo tanto.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoxe nesta ocasi\u00f3n non se corresponde este acto conmemorativo coa s\u00faa data exacta porque a data de celebraci\u00f3n deste evento \u00e9 o 17 de maio, por raz\u00f3ns pr\u00e1cticas traslad\u00e1molo ao d\u00eda&nbsp;de hoxe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Primeiro de nada aclararlles que esta disertaci\u00f3n non pretende mais que colaborar modestamente co que a ocasi\u00f3n merece e es\u00edxenos, asi&nbsp;que desde xa as mi\u00f1as desculpas anticipadas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Como principio queren as cousas e sen pretender mais que explicar o contexto hist\u00f3rico do cal os homes non nos podemos apartar, encontro necesario comezar por unhas b\u00e1sicas caracterizaci\u00f3ns. Que \u00e9 o GALEGO? A LINGUA<br>DO&nbsp;NOSO&nbsp;PAIS. O galego \u00e9 unha lingua romance do subgrupo galaico-portugu\u00e9s falada principalmente na comunidade aut\u00f3noma de Galicia. Est\u00e1 estreitamente emparentado&nbsp;co portugu\u00e9s co que formou unidade ling\u00fc\u00edstica (galaicoportugu\u00e9s) durante a Idade Media. Tam\u00e9n se falan diferentes variedades do galego nas zonas lim\u00edtrofes con Galicia: a comarca do Eo-Navia, no oeste de Asturias, e no oeste das comarcas do Bierzo e Sanabria, ao noroeste de Castela e Le\u00f3n. A partir do s\u00e9culo XII, cando o Condado de Portugal independizouse do Reino de Le\u00f3n, o galego medieval comezou a diverxer en d\u00faas linguas modernas: o galego actual e o portugu\u00e9s. Ambas se consolidaron totalmente cara ao s\u00e9culo XIV. No s\u00e9culo XIII&nbsp;durante o reinado de Alfonso X co\u00f1ecido como Alfonso o Sabio el mesmo utilizou a escritura en galaico-portugu\u00e9s de documentos e obras literarias da s\u00faa autor\u00eda&nbsp;como as Cantigas de Santa Maria. A preeminencia castel\u00e1, que sobreveu con posterioridade \u00e1 influencia sobre a nobreza galega da castel\u00e1 a finais da Idade Media, trouxo como consecuencia na pr\u00e1ctica o abandono desta lingua no \u00e1mbito p\u00fablico (diglosia). A influencia do castel\u00e1n, as\u00ed como o illamento (que en gran medida contribu\u00edu a manter termos que en portugu\u00e9s pasaron a ser clasificados como arca\u00edsmos), produciu que o galego fose distanci\u00e1ndose do portugu\u00e9s, En Galicia co\u00f1\u00e9cese a esta \u00e9poca, que se prolonga ata finais do s\u00e9culo XIX, como os s\u00e9culos&nbsp;escuros. A lingua galega, durante ese per\u00edodo de tres s\u00e9culos, estivo ausente dos usos escritos en contraposici\u00f3n co castel\u00e1n e o portugu\u00e9s que entran nun proceso de fixaci\u00f3n e codificaci\u00f3n que lles d\u00e1 a categor\u00eda de linguas de cultura. No caso do galego, ao non ser considerada lingua culta ch\u00e9gase a considerar como non apta para a ciencia ou para a cultura. Con todo, seguir\u00eda sendo a v\u00eda normal de comunicaci\u00f3n para case a totalidade da poboaci\u00f3n de Galicia. A literatura galega practicamente inexistente neste per\u00edodo quedou as\u00ed \u00e1 marxe do Renacemento e do Barroco, os dous per\u00edodos hist\u00f3ricos explosivos culturalmente, contrapo\u00f1endo esta etapa escura co S\u00e9culo de Ouro da literatura castel\u00e1. De calquera xeito, t\u00e9\u00f1ense algunhas cartas, documentos e escasas mostras literarias que nos permiten analizar e ver a lingua da \u00e9poca. Paralelamente a este baleiro de literatura erudita, sobrevive no \u00e1mbito popular en forma de cantigas de berce, de entroidos, adivi\u00f1as, lendas, romances, contos etc., moitos dos cales chegaron ata hoxe unicamente a trav\u00e9s da transmisi\u00f3n oral. Repasando ent\u00f3n e explic\u00e1ndoo en termos sociol\u00f3xicos vemos que foron varios os factores que provocaron a progresiva deca\u00edda do uso do idioma, entre os que cabe destacar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. O asentamento en Galicia dunha nobreza forasteira instransixente&nbsp;coa cultura e a lingua do pobo que substit\u00fae a unha nobreza aut\u00f3ctona derrotada despois de apoiar aos perdedores nas loitas din\u00e1sticas&nbsp;pola coroa do Reino de Castela, primeiro a Pedro I contra Enrique II de Castela (1356-1369), e despois apoiando a Juana a Beltraneja&nbsp;fronte \u00e1 futura Isabel a Cat\u00f3lica (1475-1479), habilmente&nbsp;desprazada \u00e1 corte de Madrid.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. A ausencia dunha burgues\u00eda capaz de defender os seus intereses e os do reino de Galicia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. A diminuci\u00f3n da poboaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. A perda de autonom\u00eda da Igrexa galega. \u00c9 o que o historiador galego Xer\u00f3nimo&nbsp;de Zurita&nbsp;deu en chamar \u00abDoma&nbsp;do Reino de Galicia\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Estes feitos e a crecente pol\u00edtica centralista da Coroa de Castela, fixan gravemente o proceso desgaleguizador&nbsp;nas clases altas da sociedade e son os que impiden a consolidaci\u00f3n do galego como lingua literaria.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ademais no sistema centralizador&nbsp;da \u00e9poca aparece, xunto ao concepto de estado nacional, a vontade de UNIFORMACI\u00d3N ling\u00fc\u00edstica, co castel\u00e1n como factor de cohesi\u00f3n da nova estrutura pol\u00edtica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">No s\u00e9culo XVIII&nbsp;xorden as voces de denuncia dos denominados ilustrados, que demostran a s\u00faa preocupaci\u00f3n e ofrecen propostas renovadoras da vida econ\u00f3mica, social e cultural. Cr\u00e9anse ademais organismos como as Sociedades Econ\u00f3micas de Amigos do&nbsp;Pa\u00eds e a Academia de Agricultura do&nbsp;Reino de Galicia. \u00c9 as\u00ed&nbsp;que a finais do s\u00e9culo XVIII, grazas ao movemento cultural da Ilustraci\u00f3n polo que atravesaba Espa\u00f1a, autores como Benito Xer\u00f3nimo&nbsp;Feijoo defender\u00e1n o galego como idioma independente do castel\u00e1n e loitar\u00e1n contra o seu diglosia (falar en castel\u00e1n nos \u00e1mbitos&nbsp;oficiais: notario, mestre, autoridades etc., e galego no \u00e1mbito familiar e dom\u00e9stico).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A finais do s\u00e9culo XIX&nbsp;prod\u00facese o movemento literario co\u00f1ecido como Rexurdimento, co cal, grazas a autores como Rosal\u00eda de Castro, Curros Enr\u00edquez, Valent\u00edn Lambas Carvajal ou Eduardo Pondal, conv\u00e9rtese o galego en lingua literaria, a\u00ednda que case exclusivamente utilizada en poes\u00eda. A comezos do s\u00e9culo XXcomeza a ser utilizada nos mitins polos partidos galeguistas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En 1906 fundouse a Real Academia Galega, instituci\u00f3n encargada da protecci\u00f3n e difusi\u00f3n do idioma . No Estatuto de Autonom\u00eda de 1936 o galego \u00e9 reco\u00f1ecido como lingua cooficial, xunto co castel\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Con todo, tras a Guerra Civil segue un per\u00edodo de represi\u00f3n ling\u00fc\u00edstica, que fai que durante os anos corenta e cincuenta case toda a literatura galega escr\u00edbase desde o exilio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Non obstante, durante os anos setenta ten lugar un importante cambio, e desde 1978 o galego \u00e9 reco\u00f1ecido como oficial en Galicia pola Constituci\u00f3n Espa\u00f1ola e polo Estatuto de Autonom\u00eda de 1981.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"A Casa de Galicia Centro Hist\u00f3rico-Cultural -   D\u00eda das Letras Galegas 2023\" width=\"720\" height=\"405\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/h1q_iE6nI5E?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\">V\u00eddeo presentado na nosa celebraci\u00f3n<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00abE agora se, situado o protagonista no seu contexto diremos que Francisco Fern\u00e1ndez del Riego nace en Vilanova de Lourenz\u00e1 o 7 de xaneiro de 1913 e falece en Vigo o 23 de novembro de 2010. Fillo primox\u00e9nito dunha familia de 11 irm\u00e1ns, 4 mulleres e 6 homes. Al\u00ed termina o seu bacharelato e en 1930 matric\u00falase en Madrid na facultade de Dereito. O 25 de xullo de 1931 organiza e pronuncia o seu primeiro discurso no primeiro mitin galeguista Vilanova de Lourenz\u00e1 o seu pobo natal. Tras o levantamento militar de 1936 que d\u00e1 inicio \u00e1 guerra civil e posterior derrocamento da Rep\u00fablica \u00e9 sancionado e imp\u00eddeselle volver exercer a docencia, esc\u00f3ndese temendo pola s\u00faa vida en casa de amigos ata que decide presentarse no cuartel militar como \u00fanica soluci\u00f3n para salvar a s\u00faa vida, al\u00ed recr\u00fatano como soldado do ex\u00e9rcito franquista. Terminada a guerra xa o seu uniforme militar deixa de protexelo e temendo pola s\u00faa vida deixa Santiago e inst\u00e1lase en Vigo onde vive as peripecias do seu exilio interior. Foron anos nos que forxa o seu co\u00f1ecemento e desenvolve a s\u00faa val\u00eda, nos que mostra o seu esp\u00edrito audaz e alcanza meritorios obxectivos intelectuais e sociais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Del&nbsp;&nbsp;Riego foi membro do Seminario de Estudos Galegos, dirixente estudantil, secretario do Grupo galeguista de Santiago, fundador do Partido Galeguista, profesor na Facultade de Dereito, secretario de actas da Comisi\u00f3n do Estatuto de Autonom\u00eda para Galicia, activista pol\u00edtico, colaborador de prensa, especialista en arte&#8230; e isto s\u00f3 na d\u00e9cada fundamental de 1930.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Casa en 1940 con Hevelina Hervello e ese mesmo ano \u00e9 encarcerado durante d\u00faas semanas no actual Museo de Vigo por pertencer \u00e1 Uni\u00f3n de Intelectuais Libres.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A s\u00faa obra literaria e o seu activismo galeguista non co\u00f1ecen descanso, o seu primeiro libro (COS OLLOS DO NOSO ESP\u00cdRITO) consegue editalo recentemente en 1949 e en Buenos Aires. \u201cOs libros ti\u00f1an que pasar por tres censuras, incongruentes, arbitrarias, anacr\u00f3nicas: a falanxista, a militar e a clerical. Que estaba a ocorrer coa cultura galega? Moitos dos seus personaxes ser\u00edan exiliados do pa\u00eds. Outros, aqu\u00ed residentes, ti\u00f1an que manterse enmudecidos. Galicia quedara deslucida. V\u00edase reducida a unha mera expresi\u00f3n xeogr\u00e1fica. Nesas circunstancias tentamos o esforzo de darlles aos galegos a conciencia do pa\u00eds. Constitu\u00edmonos en continuadores dos intelectuais que traballaron para incorporar Galicia ao mundo.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Logo ser\u00e1 tam\u00e9n docente e traballador de revistas relacionadas co mar, fundador de Editorial Galaxia, refundador do Partido Galeguista, editor, director da Fundaci\u00f3n Penzol, preso pol\u00edtico, xerente de Artes Gr\u00e1ficas Galicia, acad\u00e9mico e presidente da Real Academia Galega, ensa\u00edsta e autor dunha extensa obra de divulgaci\u00f3n da lingua, da literatura, da cultura e da pol\u00edtica galegas, fundador e secretario do Partido Socialista Galego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En 1963 sendo el membro da RAG prop\u00f3n xunto con Ferro Coucelo e G\u00f3mez Rom\u00e1n tam\u00e9n acad\u00e9micos a creaci\u00f3n do D\u00eda das Letras Galegas a 100 anos da publicaci\u00f3n de Cantares Gallegos, feito sucedido o 17 de maio de 1863, para honrar a memoria de quen fixo achegas fundamentais \u00e1 cultura galega. Ser\u00e1n elixidos para esa distinci\u00f3n aqueles que cumpran coa condici\u00f3n de destacarse xa sexa pola s\u00faa creaci\u00f3n literaria en idioma galego ou pola defensa da devandita lingua, ademais de que transcorresen 10 anos desde a data do seu falecemento. Na devandita ocasi\u00f3n 17 de maio de 1963 a elecci\u00f3n recae en Rosal\u00eda de Castro. \u201cDe todos os elementos nos que unha cultura afi\u00e1nzase, o idioma \u00e9 o m\u00e1is radical e representativo porque o idioma ademais de ser o que identifica a todos os integrantes dun pobo como unidade cultural xenu\u00edna, \u00e9 tam\u00e9n, pola mesma raz\u00f3n, o que a distingue de todas as demais\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Noso reco\u00f1ecemento ent\u00f3n a este obreiro galeguista como o mesmo se auto definiu. Paco Del Riego foi coraz\u00f3n, m\u00fasculo e pulm\u00f3n da cultura galega do seu tempo; unha figura cunha significaci\u00f3n enorme e de primeir\u00edsimo nivel no galeguismo do s\u00e9culo XX. Desta forma resume o presidente da Real Academia Galega (RAG), V\u00edctor Fern\u00e1ndez Freixanes, a relevancia de Francisco Fern\u00e1ndez del Riego (Lourenz\u00e1, 1913-Vigo, 2010), quen ser\u00e1 homenaxeado no D\u00eda das Letras Galegas deste 2023.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Despois desta presentaci\u00f3n actuaron as nosas bandas de gaitas e percusi\u00f3n, dirixidas por Carlitos Gonz\u00e1lez, e os nosos grupos de baile dirixidos por Ram\u00f3n \u00c1lvarez e Milagros Garc\u00eda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a1Moitas grazas a todos os socios e amigos que nos acompa\u00f1astes!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.espanaexterior.com\/a-casa-de-galicia-centro-historico-cultural-de-montevideo\/\" data-type=\"URL\" data-id=\"https:\/\/www.espanaexterior.com\/a-casa-de-galicia-centro-historico-cultural-de-montevideo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Compartimos unha nota da nosa celebraci\u00f3n de Espa\u00f1a Exterior.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A continuaci\u00f3n compartimos un repaso do que foi a nosa celebraci\u00f3n do D\u00eda das Letras Galegas 2023, o pasado xoves 18 de maio \u00e1s 19:00 horas no Centro Ourens\u00e1n. Agradecemos a todos os que nos acompa\u00f1astes, e invit\u00e1mosvos a seguir participando nas nosas actividades.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":688,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-700","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-novas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=700"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":701,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/700\/revisions\/701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/acasadegalicia.uy\/sitio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}