Centro Histórico-Cultural

“Os tempos son chegados” — Alfonso Daniel Rodríguez Castelao

Hoxe os aquí presentes, obrigados por temas legais, damos un paso transcendental signado polo compromiso de crear unha nova institución, que será a continuación histórica da nosa Casa de Galicia, á que chamaremos “A CASA DE GALICIA CENTRO HISTÓRICO-CULTURAL”.

Facémolo moi próximos, tan só a poucos metros da maternidade do noso sanatorio. As palabras que aquí se pronuncien hoxe sexan, como ao dicir do recordado doutor Burgos, o son máis fermoso que emitimos os humanos: o choro dos recén nados, anuncio de nova vida, un “aturuxo” de alegría e rebeldía para celebrar o nacemento de A CASA DE GALICIA.

Pero ¿é realmente un nacemento? ¿Ou acaso unha resurrección? Nace A Casa de Galicia Centro Histórico-Cultural, pero baixo devandito nome agóchase a alma e o corazón da nosa vella Casa de Galicia, que segue viva.

Nós, exfuncionarios, socios, amigos e ex membros da Comisión de Cultura de Casa de Galicia, asumimos que nestes días aciagos a nosa función debía ser, por mandato ancestral, protexer e rescatar o patrimonio cultural e histórico institucional.

¿E cal é ese patrimonio? A conclusión, sen dúbidas, é que cada pedra, cada ladrillo, cada sala, cada plaqueta recordatoria, cada empregado, cada médico, cada socio, cada historia familiar coas súas vivencias alegres ou tristes, son o noso patrimonio.

Lamentablemente lonxe está do noso alcance poder resolver todos e cada un destes dolorosos temas. A nosa premisa entón, é salvar as raíces.

O noso edificio sede, onde se realizaron decenas de actos e conferencias brindados por personalidades da talla de Filgueira-Valverde, Adela Reta, Carlos Zubillaga Barrera e tantos outros cidadáns que chegaron ás máis altas maxistraturas en Uruguai. Todos os presidentes da Xunta de Galicia, desde que se creou mediante o Estatuto Autonómico do ano 1981, visitaron e participaron de numerosos eventos.

A nosa biblioteca social, onde o 15 de novembro de 1944 se constituíu o Concello de Galiza no exilio, presidido por Castelao, embrión histórico da futura Xunta de Galicia e o seu Estatuto Autonómico. Alí, nas súas estanterías, están as obras de Rosalía, Curros Enríquez, Cabanillas, Pondal, Murguía, o propio Castelao e tantos outros. Non son unha colección de libros empoeirados, son a semente que xerminou en cursos do Instituto Curros Enríquez, en “obradoiros” de baile, gaita e percusión, pandeireta e canto.

Patrimonio son os ósos “dos nosos pais e das nosas nais”, que soñaron e construíron a nosa querida Institución, e hoxe descansan nesa terra sagrada que é o Panteón Social de Casa de Galicia, protexidos polo maxestoso cruceiro doado pola Xunta de Galicia.

Patrimonio é “A Santa” de Asorey, representación histórica tamén do noso presente: muller espida, como nós hoxe, labrega na súa condición máis humilde, co xugo da inxustiza sobre os ombreiros como única posesión.

Tambores, gaitas, bombos, pandeiretas, traxes tradicionais, cadros, plaquetas, ornamentos, mástiles, bandeiras, cruceiros — todo aquilo construído polos que nos precederon, obxectos e recordos que nos reclaman en honra ao pasado e que nos agardan, preñados de futuro.

“Desde o sentimento e o patrimonio histórico e sociocultural, somos, sen dúbida, a continuidade da vella Casa de Galicia.”

Nace aquí hoxe, desde o legal e debido a inxustas e dolorosas circunstancias, unha nova asociación civil; pero desde o sentimento e o patrimonio histórico e sociocultural, somos, sen dúbida, a continuidade da vella Casa de Galicia. Tomamos o seu testemuño e ela seguirá a súa “andaina” en nós.

Por todo o antedito, os abaixo asinantes deciden fundar unha asociación civil que se denominará “A Casa de Galicia Centro Histórico-Cultural”.